Lle mae Cerddoriaeth, Straeon a’r Mynyddoedd yn Cyfarfod

Efallai mai’r mynyddoedd sy’n dod â chi i Aberhonddu. Ei diwylliant sy’n rhoi rheswm i chi aros.

Mae llawer o ymwelwyr yn cyrraedd Aberhonddu | Brecon gan edrych tuag at y bryniau. Maent yn dod i gerdded, beicio, dilyn y gamlas neu ddechrau taith drwy Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Edrychwch ychydig yn fwy gofalus a bydd ochr arall i’r dref yn dod i’r golwg.

Mae cerddoriaeth yn codi o eglwysi, theatrau, tafarndai a chorneli annisgwyl. Mae siopau annibynnol yn llenwi’r strydoedd hanesyddol. Mae cychod yn gorffwys ym masn y gamlas. Mae’r Gadeirlan yn codi uwchben toeau’r dref, tra bo afonydd Honddu ac Wysg yn cario’r dirwedd i’r dref ei hun.

Nid canolfan ar gyfer crwydro rhywle arall yn unig yw Aberhonddu.

Mae’n dref farchnad Gymreig â bywyd diwylliannol sy’n llawer mwy nag y byddech yn ei ddisgwyl o ystyried ei maint — lle a luniwyd gan gân, straeon, tirwedd a’r cenedlaethau o bobl sydd wedi ymgynnull yma.

Arhoswch am un diwrnod arall a rhowch amser i’r dref berfformio.

Dechreuwch lle mae’r dref yn cyfarfod â’r dŵr

Mae Aberhonddu yn dref o afonydd, pontydd a mannau cyfarfod.

Mae’r enw Cymraeg Aberhonddu yn disgrifio safle’r dref wrth aber Afon Honddu, yn agos at y man lle mae’n ymuno ag Afon Wysg. Mae dŵr wedi helpu i lunio daearyddiaeth y dref, ei masnach a’r llwybrau y mae pobl wedi’u dilyn drwy’r rhan hon o Gymru.

Ym masn y gamlas, mae Camlas Mynwy ac Aberhonddu yn cyrraedd ei phen gogleddol wrth ymyl Theatr Brycheiniog. Mae’r hyn a ddechreuodd fel dyfrffordd ddiwydiannol bellach yn un o’r mannau mwyaf hamddenol i ddechrau’r diwrnod.

Mae cychod camlas yn gorffwys wrth ymyl y llwybr tynnu. Mae cerddwyr a beicwyr yn dilyn y dŵr i ffwrdd o’r strydoedd. Mae adeilad brics y theatr yn cael ei adlewyrchu yn y basn, gan ddod â dwy ran o hunaniaeth Aberhonddu ynghyd: ei threftadaeth ddiwydiannol a’i bywyd diwylliannol modern.

Nid oes angen dechrau gyda llwybr heriol.

Cerddwch am ychydig wrth ymyl y gamlas.

Arhoswch am goffi.

Gwyliwch y cychod yn troi yn y basn.

Gadewch i’r dref gyflwyno ei hun yn araf.

Tref sy’n dod o hyd i’w llais

Ni ellir cyfyngu cysylltiad Aberhonddu â cherddoriaeth i un ŵyl.

Efallai mai Gŵyl Jazz Aberhonddu | Brecon Jazz yw’r mynegiant mwyaf adnabyddus o hynny. Fe’i sefydlwyd ym 1984 gan bobl leol frwdfrydig, gan dyfu o gerddoriaeth a berfformiwyd yn y strydoedd, y tafarndai a’r caffis i fod yn ddigwyddiad ag enw da rhyngwladol. Mae Gŵyl Ymylol Aberhonddu | Brecon Fringe yn cario’r ysbryd hwnnw i leoliadau annibynnol o amgylch y dref, gan ganiatáu i’r gerddoriaeth lifo y tu hwnt i’r llwyfannau ffurfiol a dod yn rhan o’r dref ei hun.

Ond dim ond un llais yw jazz.

Mae Gŵyl Faroc Aberhonddu yn dod â cherddorion blaenllaw a pherfformiadau sy’n seiliedig ar arferion hanesyddol i’r dref bob hydref. Mae Gŵyl Gorawl Aberhonddu wedi ychwanegu traddodiad mwy diweddar, gan gyfuno perfformiadau proffesiynol, canu cymunedol a’r reddf Gymreig gref i ddod ynghyd drwy gân.

Dechreuodd yr Ŵyl Gorawl ar ôl y pandemig fel ffordd o ddod â phobl ynghyd unwaith eto. Ers hynny, mae wedi tyfu i gynnwys corau, ysgolion, gweithdai, teithiau cerdded a pherfformiadau ledled y dref. Mae’n denu miloedd o bobl wrth barhau’n gynhwysol ac yn gyfranogol.

Ar wahanol adegau o’r flwyddyn, mae jazz, cerddoriaeth gorawl, perfformiadau baróc, gwerin, y felan a cherddoriaeth fyw gyfoes i gyd yn dod o hyd i gartref yma.

Nid calendr o ddigwyddiadau’n unig yw’r canlyniad.

Mae’n dref sydd wedi dysgu gwrando, perfformio ac ymuno.

Dilynwch y gerddoriaeth drwy’r strydoedd

Rhan o apêl Aberhonddu yw nad yw diwylliant yn aros y tu ôl i ddrysau’r lleoliadau.

Yn ystod gwyliau, mae cerddoriaeth yn ymddangos mewn tafarndai, cyrtiau, eglwysi, caffis, orielau ac ar hyd y strydoedd. Gall cyngerdd ffurfiol gael ei ddilyn gan berfformiad llai ychydig funudau o daith gerdded i ffwrdd. Mae ymwelwyr, trigolion a pherfformwyr yn rhannu’r un canol tref cryno.

Mae’r agosatrwydd hwnnw’n bwysig.

Mae Aberhonddu’n caniatáu i chi symud yn hawdd rhwng diwylliant a bywyd bob dydd. Gallech wrando ar gôr yn y Gadeirlan, pori mewn siop annibynnol, aros am ginio a dod o hyd i gerddoriaeth fyw o amgylch y gornel nesaf.

Hyd yn oed y tu allan i benwythnosau gwyliau, mae lleoliadau’r dref yn cynnal y rhythm creadigol hwnnw.

Mae Theatr Brycheiniog yn sefyll ym masn y gamlas ac yn cynnal theatr, cerddoriaeth, comedi, ffilmiau, arddangosfeydd a digwyddiadau cymunedol. Mae ei lleoliad yn teimlo’n gwbl addas: lleoliad celfyddydau cyfoes wrth ben dyfrffordd hanesyddol, gyda’r bryniau i’w gweld y tu hwnt i’r dref.

Mewn mannau eraill, mae lleoliadau llai, tafarndai a hyrwyddwyr lleol yn cadw cerddoriaeth yn agos at y gymuned.

Nid yw Aberhonddu’n gofyn i ymwelwyr edmygu diwylliant o bell.

Mae’n eu gwahodd i mewn i’r ystafell.

Dringwch tuag at y Gadeirlan

Mae Eglwys Gadeiriol Aberhonddu mewn rhan dawelach o’r dref, wedi’i hamgylchynu gan goed ac wedi’i lleoli uwchben Afon Honddu.

Mae ei gwreiddiau yn y priordy Benedictaidd canoloesol a sefydlwyd ar y safle hwn. Mae’r adeilad a’i gyffiniau’n cario canrifoedd o hanes crefyddol, cerddorol a chymunedol. Heddiw, mae’r Gadeirlan yn parhau’n fan addoli ac yn un o fannau diwylliannol pwysicaf Aberhonddu.

Mae’r daith gerdded tuag ati’n cynnig newid yn yr awyrgylch.

Mae’r strydoedd prysurach yn cilio. Mae waliau cerrig, coed aeddfed ac adeiladau hŷn yn arwain at le sy’n teimlo’n gysylltiedig â’r dref ond ychydig ar wahân i’w chyflymder.

Y tu mewn, mae golau, carreg a sain yn creu eu profiad eu hunain.

Mae cerddoriaeth yn perthyn yn arbennig o dda yma. Mae perfformiadau corawl, datganiadau a chyngherddau gwyliau’n rhoi cyfle i ymwelwyr glywed yr adeilad yn ogystal â’i weld. Nid cefndir pensaernïol yn unig yw’r Gadeirlan; mae ei hacwsteg a’i hawyrgylch yn helpu i lunio’r hyn sy’n cael ei berfformio.

Y tu hwnt i ddigwyddiadau ffurfiol, mae’n cynnig ennyd o dawelwch.

Nid oes angen gwybod pob pennod o’i hanes i deimlo dyfnder y lle.

Straeon mewn carreg, ar bapur ac yn y cof

Mae Aberhonddu wedi bod yn dref farchnad, yn ganolfan filwrol, yn anheddiad crefyddol ac yn fan cyfarfod i gymunedau gwledig.

Mae’r hanesion hynny’n gorgyffwrdd yn hytrach na bod ar wahân i’w gilydd.

Yn y Gaer, mae amgueddfa, oriel gelf a llyfrgell y dref mewn adeilad diwylliannol cyfoes sydd wedi’i gysylltu â Neuadd y Sir ar ei newydd wedd. Mae ei chasgliadau’n helpu i adrodd hanes Brycheiniog drwy archaeoleg, celf, hanes lleol a gwrthrychau a luniwyd gan fywyd bob dydd.

Mae hanes milwrol y dref hefyd yn amlwg iawn. Mae gan Aberhonddu gysylltiadau hirsefydlog â’r lluoedd arfog ac mae’n gartref i Amgueddfa Gatrodol The Royal Welsh, sy’n cynnig safbwynt arall ar wasanaeth, cymuned a hunaniaeth yng Nghymru.

Nid lleoedd i encilio iddynt pan fydd y tywydd yn newid yn unig yw’r rhain.

Gyda’i gilydd, maent yn dangos sut mae Aberhonddu wedi’i llunio gan sefydliadau ac unigolion, gan fywyd cyhoeddus a phrofiadau personol, a chan bobl a arhosodd a’r rhai a deithiodd drwyddi.

Nid un stori fawr yw hanes y dref.

Mae’n gasgliad o leisiau.

Gwnewch amser i ysbryd annibynnol Aberhonddu

Byddai canllaw i Aberhonddu’n colli rhywbeth hanfodol pe bai’n symud rhwng atyniadau ffurfiol yn unig.

Mae’r strydoedd rhyngddynt yr un mor bwysig.

Mae canol cryno Aberhonddu’n llawn siopau annibynnol, caffis, orielau, siopau llyfrau, busnesau bwyd a lleoedd lle mae’r perchnogion yn dal i wybod y stori y tu ôl i’r hyn maent yn ei werthu.

Porwch heb drin y dref fel rhestr o bethau i’w cwblhau.

Chwiliwch am fwyd a diod o Gymru, llyfrau, celf, offer awyr agored, anrhegion a darnau a wnaed yn lleol. Ewch i mewn am fod ffenestr wedi dal eich sylw. Gofynnwch gwestiwn. Dilynwch argymhelliad.

Mae busnesau annibynnol yn rhoi llawer o’i phersonoliaeth i Aberhonddu.

Maent hefyd yn gwneud i ddiwrnod ychwanegol deimlo’n rhwydd.

Mae amser i gael brecwast iawn yn hytrach na bwyta wrth symud. Amser i aros am ginio rhwng y gamlas a’r Gadeirlan. Amser i ddychwelyd i siop y gwnaethoch sylwi arni’n gynharach, neu eistedd mewn caffi a phenderfynu beth ddylai ddigwydd yn ystod y prynhawn.

Mae’r dref yn ddigon bach i’w chrwydro ar droed ond yn ddigon amrywiol i fod yn werth mynd o’i hamgylch unwaith eto.

Arhoswch lle mae’r dref yn ymgynnull

Mae marchnadoedd a mannau cyhoeddus Aberhonddu’n parhau ei rôl hirsefydlog fel man ymgynnull i’r cefn gwlad o’i hamgylch.

Mae ffermwyr, crefftwyr, masnachwyr a thrigolion wedi dod â nwyddau a sgwrs i’r dref ers cenedlaethau. Mae’r berthynas honno â bywyd gwledig yn parhau’n bwysig. Nid yw Aberhonddu ar wahân i’r dirwedd o’i hamgylch; mae’n gwasanaethu cymunedau sydd wedi’u gwasgaru ledled y Parc Cenedlaethol a thu hwnt.

Bwyd yw un o’r ffyrdd mwyaf pleserus o ddeall y cysylltiad hwnnw.

Mae cig, caws, cyffeithiau, nwyddau wedi’u pobi, diodydd a chynnyrch tymhorol lleol yn dod â’r ffermydd a’r cynhyrchwyr bach o amgylch y dref i mewn i’w siopau, ei chaffis a’i bwydlenni. Nid oes angen i’r profiad fod yn ffurfiol. Gall prynu rhywbeth o’r farchnad, cael cinio mewn caffi neu fwynhau pryd hamddenol gyda’r nos i gyd ddod yn rhan o’r un stori am y gyrchfan.

Nid yw bwyd da yn torri ar draws y diwrnod yn Aberhonddu.

Mae’n helpu i gysylltu’r gwahanol rannau.

Gadewch i’r prynhawn fynd yn dawelach

Nid oes angen cerddoriaeth, hanes na chyrchfan ar gyfer pob awr.

Dilynwch lwybr tynnu’r gamlas ychydig ymhellach.

Eisteddwch wrth ymyl y dŵr.

Cerddwch drwy fannau gwyrdd y dref neu dilynwch y man lle mae’r afonydd yn cyfarfod.

Dewiswch fainc a gwyliwch fywyd Aberhonddu’n parhau o’ch cwmpas.

Mae’r lle hwn i anadlu’n bwysig oherwydd ei fod yn atal y canllaw rhag troi’n gasgliad arall o bethau i’w cwblhau.

Nid ceisio gwasgu mwy i mewn yw diben un diwrnod arall.

Mae’n ymwneud â phrofi mwy yn llawn.

Mae’r mynyddoedd o amgylch y dref yn parhau’n bresennol drwy gydol y dydd. Maent yn ymddangos ym mhen draw’r strydoedd, y tu hwnt i’r toeau ac yng ngolau newidiol yr awyr uwchben y dref. Mae perthynas Aberhonddu â’r dirwedd yn gyson, ond nid yw’n llethu popeth arall.

Yma, mae’r mynyddoedd yn fframio’r dref.

Nid ydynt yn cymryd ei lle.

Arhoswch pan fydd y perfformiadau’n dechrau

Mae hunaniaeth ddiwylliannol Aberhonddu’n aml yn dod yn fwyaf amlwg wrth i’r prynhawn droi’n nos.

Mae perfformiad prynhawn yn arwain at swper. Mae cyngerdd yn dechrau. Mae tafarn yn llenwi â sgwrs a cherddoriaeth. Mae goleuadau’r theatr yn cael eu hadlewyrchu yn y gamlas.

Mae aros dros nos yn newid y posibiliadau.

Nid oes angen gadael hanner ffordd drwy’r stori na chyfrifo’r daith adref wrth i’r darn olaf gael ei berfformio. Gallwch ddewis perfformiad gyda’r nos, chwilio am gerddoriaeth fyw, cymryd eich amser dros fwyd neu gerdded yn ôl drwy’r dref ar ôl i’r torfeydd deneuo.

Mae Aberhonddu’n cynnig gwestai, tafarndai, tai llety, eiddo hunanarlwyo a llety yn y cefn gwlad gerllaw. Mae aros yn y dref yn cadw ei strydoedd, ei lleoliadau a’i lleoedd bwyta o fewn cyrraedd rhwydd. Mae aros y tu allan iddi yn cynnig nosweithiau tawel a golygfeydd tuag at y bryniau o’i hamgylch.

Mae’r ddau ddewis yn caniatáu i’r diwrnod nesaf ddechrau heb orfod rhuthro’n ôl.

Tref Gymreig sy’n parhau i greu

Mae treftadaeth Aberhonddu’n bwysig, ond nid yw ei hunaniaeth yn dibynnu ar edrych yn ôl.

Mae gwyliau newydd yn ymddangos.

Mae hyrwyddwyr lleol yn dod â cherddorion gwadd i leoliadau agos-atoch.

Mae artistiaid yn arddangos eu gwaith.

Mae busnesau annibynnol yn addasu hen adeiladau at ddibenion newydd.

Mae corau cymunedol yn dod â chantorion profiadol ynghyd â phobl sy’n dod o hyd i’w llais am y tro cyntaf.

Mae’r bywyd creadigol hwn yn teimlo’n arbennig o Gymreig: wedi’i wreiddio mewn lle, wedi’i gryfhau drwy gyfranogiad ac yn gwrthod gwahanu diwylliant oddi wrth gymuned.

Nid yw cerddoriaeth yn cael ei mewnforio am gyfnod byr ac yna’n diflannu pan fydd y llwyfan yn cael ei glirio.

Mae wedi dod yn rhan o’r ffordd y mae Aberhonddu’n ei deall ei hun.

Dyna pam mae ei galw’n dref cerddoriaeth a diwylliant yn teimlo’n wahanol i osod label ymgyrch cyfleus arni.

Mae’r hunaniaeth yma eisoes.

Ein gwaith ni yw helpu ymwelwyr i’w chlywed.

Mae’r diwrnod nesaf yn dechrau y tu hwnt i’r dref

Mae Aberhonddu’n agos at galon ddaearyddol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, sy’n ei gwneud yn ganolfan naturiol ar gyfer crwydro’r gyrchfan ehangach.

O’r fan hon, gall ymwelwyr barhau ar hyd y gamlas, dilyn llwybrau cerdded a beicio, darganfod pentrefi cyfagos, crwydro Dyffryn Wysg neu deithio tuag at drefi marchnad a threfi porth eraill Bannau Brycheiniog.

Ond ni ddylid trin y dref fel y man lle mae’r teithiau hynny’n dechrau yn unig.

Rhowch y diwrnod cyntaf yn ogystal â’r noson olaf i Aberhonddu.

Gadewch i’r gamlas, y strydoedd, y lleoliadau, y siopau a’r straeon ddod yn rhan o’r ymweliad yn hytrach na bod yn fwlch rhwng eich cynlluniau awyr agored.

Dyna’r syniad y tu ôl i Un Diwrnod Arall.

Efallai mai’r mynyddoedd sy’n dod â chi yma.

Efallai mai’r gerddoriaeth, y bobl a’r straeon fydd yn gwneud i chi aros.

Cynlluniwch eich ymweliad

Mae Aberhonddu | Brecon ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog ac mewn lleoliad da ar gyfer crwydro’r gyrchfan ehangach.

Gellir cyrraedd canol y dref, basn y gamlas, Theatr Brycheiniog, y Gaer a llawer o fusnesau annibynnol ar droed. Mae Eglwys Gadeiriol Aberhonddu ychydig ymhellach i fyny’r allt, ond mae’n dal o fewn pellter cerdded cyfforddus o’r canol i lawer o ymwelwyr.

Gwiriwch yr amseroedd agor, y perfformiadau a rhaglenni’r gwyliau diweddaraf cyn teithio. Gall llety lenwi’n gyflym yn ystod penwythnosau cerddorol a diwylliannol mawr, yn enwedig yn ystod Gŵyl Jazz Aberhonddu a digwyddiadau blynyddol poblogaidd eraill. Archebwch yn gynnar os ydych yn cynllunio ymweliad o amgylch gŵyl.

Defnyddiwch restrau digwyddiadau lleol a gwybodaeth gan leoliadau dibynadwy i weld beth sy’n digwydd yn ystod eich arhosiad, ond gadewch rywfaint o amser heb ei gynllunio.

Mae Aberhonddu’n aml ar ei gorau pan fyddwch yn dilyn y sain o amgylch y gornel nesaf.