Crug Hywel
Mae Crug Hywel yn dref farchnad hanesyddol yn Nyffryn Wysg, ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Gyda stryd fawr annibynnol, adeiladau hanesyddol, teithiau ar hyd yr afon a mynediad hawdd i dde Mynyddoedd Duon, mae’n lle gwerth chweil i ymweld ag ef ac yn ganolfan groesawgar ar gyfer archwilio’r ardal gyfagos.
Crug Hywel
Mae llawer o ffyrdd yn arwain at ‘Crick’, fel ei gelwir yn lleol gan ei bod yn sefyll ar groesfan hanesyddol dros Afon Wysg, a nodi gan bont wych o’r 17eg ganrif. Mae tref Crughywel yn gyrchfan ynddo’i hun ac mae’n gwneud lleoliad wych ar gyfer archwilio’r Mynyddoedd Du deheuol a’r ardal gyfagos. Yn gorwedd wrth droed Crug Hywel, bryngaer drawiadol o’r Oes Haearn mae’r dref Sioraidd hon yn fan poblogaidd i’w archwilio ac i aros. Llun © Visit Crickhowell
CRiC – Canolfan Adnoddau a Gwybodaeth Crug Hywel
CRiC yw’r ganolfan wybodaeth leol ar gyfer Crug Hywel a’r ardal gyfagos. Galwch heibio i gael mapiau cerdded, gwybodaeth leol, anrhegion ac awgrymiadau ar gyfer archwilio’r dref a’r wlad o’i chwmpas.
Mae’r ganolfan hefyd yn cynnwys caffi sy’n gweini coffi Black Mountains a chacennau cartref, tra bod Oriel CRiC yn cynnal arddangosfeydd cyfnewidiol gan artistiaid o’r rhanbarth a thu hwnt.
Ewch i wefan CRiC i gael gwybodaeth am yr oriau agor, yr arddangosfeydd a’r wybodaeth ddiweddaraf i ymwelwyr.
The CRiC (Crickhowell Resource and Information Centre)
Eglwys Sant Edmund
Mae Eglwys Sant Edmwnd yn un o adeiladau hanesyddol mwyaf nodedig Crug Hywel. Mae’r eglwys restredig Gradd II* hon, a sefydlwyd ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar ddeg, yn cynnwys meindwr trawiadol wedi’i orchuddio â chlogyn pren, cynllun croesffurf canoloesol a chofebau sy’n gysylltiedig â theulu Pauncefote.
Mae’n rhan bwysig o gymeriad hanesyddol Crug Hywel a gellir ei chynnwys wrth grwydro’r dref ar droed.
Castell Crug Hywel
Mae gweddillion Castell Crug Hywel i’w gweld ym Mharc y Castell, ger canol y dref. Fe’i gelwir hefyd yn Gastell Ailsby, a dechreuodd y safle fel amddiffynfa mwnt a beili ganoloesol, a sefydlwyd yn ôl pob tebyg yn yr unfed ganrif ar ddeg neu’r ddeuddegfed ganrif.
Cafodd y castell ei atgyfnerthu â cherrig yn ddiweddarach. Heddiw, gall ymwelwyr weld y mwnt pridd sylweddol, rhannau o amddiffynfeydd y castell a gweddillion dau dŵr amddiffynnol cysylltiedig — un crwn ac un petryal. Mae’r safle uwch yn cynnig golygfeydd dros Grug Hywel a Dyffryn Wysg.
Ymosodwyd ar y castell ym 1403 yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr, ac mae’n debyg na chafodd ei ailadeiladu. Mae’r gweddillion yn rhan bwysig o gymeriad hanesyddol Crug Hywel ac yn werth eu cynnwys wrth archwilio’r dref ar droed.
Gŵyl Gerdded Crickhowell
Bob mis Mawrth, mae Gŵyl Gerdded Crickhowell yn dod â phobl ynghyd i archwilio’r bryniau, y dyffrynnoedd a’r tirweddau hanesyddol o amgylch y dref. Mae’r rhaglen yn cynnwys teithiau ar gyfer gwahanol ddiddordebau a galluoedd, gan gynnig cyfle i ddarganfod yr ardal gyda thywyswyr lleol a cherddwyr eraill.
Mae’r ŵyl yn adlewyrchu diwylliant cerdded cryf Crug Hywel, gyda chaffis, tafarndai a llefydd i aros yn y dref yn ganolfannau naturiol cyn ac ar ôl diwrnod yn yr awyr agored.
Llwybrau Cerdded
Mae yna nifer o deithiau cerdded syfrdanol ledled Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Dyma rai o'n ffefrynnau
Beth am ymestyn y coesau ar y daith yma ar hyd glannau’r dŵr?
Places to stay around Crickhowell
